Jaarverslag Raad van State 2019 (online)

« terug naar overzicht

Datum
25 juni 2020

Online lezing van de vice-president van de Raad van State mr. Th.C. (Thom) de Graaf over het Jaarverslag van de Raad van State 2019.

In zijn jaarverslag schetst de Raad de fundamentele beginselen van een democratische rechtsstaat. De kern van de democratische rechtsstaat ligt in het recht waaraan de volksvertegenwoordiging mede vormgeeft en waarvan de rechter de grenzen bewaakt. Daarbij is van belang dat de verschillende staatsmachten hun verantwoordelijkheid kennen en ook nemen. Voor de wetgever betekent dit dat hij bevoegdheden duidelijk normeert en afbakent. Voor het bestuur bestaat die verantwoordelijkheid uit een zorgvuldige afweging en motivering van besluiten die passen binnen de kaders van het recht. De rechter wordt gevraagd om de toepassing van de wet te toetsen aan het recht. Soms schuurt dat en komen de onderlinge verhoudingen tussen de drie staatsmachten onder druk te staan. Dit is bijvoorbeeld het geval als rechterlijke uitspraken in concrete kwesties de marges voor politiek beleid verkleinen. De Raad meent dat er meer oog zou kunnen zijn voor de lastige positie van de rechter, die soms een uitspraak moet doen in een door maatschappelijke tegenstellingen gedomineerde kwestie tegen de achtergrond van tegenstrijdige normen en principes. Tegelijkertijd rust op de rechter een zware verantwoordelijkheid bij de interpretatie en toepassing van internationale normen.

Tussen de staatsmachten hoort een gezonde spanning bij het evenwicht te bestaan, omdat die kan bijdragen aan een vitale democratische rechtsstaat. Maar veel is afhankelijk van het begrip en het respect voor de rol en de verantwoordelijkheid van elkaar. Zorgvuldigheid in de omgang met de pijlers van de rechtsstaat is geboden. Dat is een belangrijke opdracht voor alle belangrijke spelers in de rechtsstaat.

Eén van de manieren om dit te bereiken, is volgens de Raad een uitwisseling van zienswijzen tussen vertegenwoordigers van de instituties en de voor de rechtsstaat relevante actoren over de staat van de democratische rechtsstaat en de wijze waarop de staatsmachten zich tot elkaar verhouden.

Deze zogenoemde rechtsstaatgesprekken tussen betrokkenen in de verschillende instituties, die wellicht kunnen leiden tot beter onderling begrip en onderlinge reflectie op de verschillende verantwoordelijkheden en opdrachten binnen het rechtsstatelijk stelsel, zullen door de Raad worden geëntameerd. Misschien kan met deze lezing daarmee een begin worden gemaakt.

In verband met de maatregelen met betrekking tot het Coronavirus, zal de lezing online te volgen zijn. Om interactie mogelijk te maken (u kunt tijdens de lezing via een chat-functie vragen stellen), is er een maximum van 200 deelnemers. Voorafgaand aan de lezing ontvangt u per mail inloginstructies. De lezing wordt via de online tool Webex aangeboden.

Datum: donderdag 25 juni 2020
Tijdstip: van 15:30 uur tot 16:30 uur
PWO-punten: 1